Alfisti Turkey
Alfisti Turkey

Gönderen Konu: Teknik: Detaylarıyla Selespeed Rehberi  (Okunma sayısı 2385 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

octinum

  • Moderatore
  • İleti: 1.323
    • Çevrimdışı
Teknik: Detaylarıyla Selespeed Rehberi
« : 27 Aralık 2015, 01:25:32 »
Öncelikle: Lütfen bu konuya yanıt vermeyin:) Selespeed teknik başlığıyla ilgili yorum, soru, bilgi paylaşımlarınızı aşağıdaki konuya yapmanızı rica ediyorum. Böylece teknik bilgiye ulaşması gereken kullanıcı bu başlıkta bizim "sohbetimizi" ayıklamadan ihtiyacını bulabilir.

http://www.alfistiturkey.com/forum/teknik/selespeed-rehberi-tartisma-basligi/

Bu konu ilk Alfamı alırken ve aldıktan sonra yardımlarını ve sohbetlerini esirgemeyen @ kurzuk, @Alfadanadam , murat özdemir dostlarım, sanki kırk yıllık arkadaşmışız gibi davranan Alfisti ailesi ve kendilerinden izin almadan isimlerini vermek istemediğim, aynı zamanda iş arkadaşım olan bazı forum üyesi arkadaşlara ithaf edilmiştir. :)

Birkaç ay önce 2003 Mk1.5 Alfa Rosso 156 Selespeed'imle katıldığım Alfisti ailesi bana hem aracımı alırken, hem de aldıktan sonra çok yardımcı oldu. Bu aileye elimden geldiği kadarıyla katkıda bulunmak istediğim için bu başlığı açtım. Niyetim, Selespeed ile ilgili aracım üzerinde yaptığım araştırmaları ve edindiğim deneyimleri paylaşmak. Teknik açıdan derinlemesine bilgi içeren bir başlık olmasını istiyorum; yönetici arkadaşlar rehberlik ederse bu konuyu forumda insanların bol miktarda bilgiye kolayca ulaşabileceği bir hale getirmek de isterim.

Başlığın yapısı her konu alt başlığına bir mesaj şeklinde ilerleyecek. Konuyu baştan sona okuyan, biraz da olsa teknik bilgisi olan okuyucuların Selespeed'in nasıl çalıştığını anlayabilmesini ve en azından temel düzeyde semptom/tedavi tasavvur edebilmesini sağlamaya çalışacağım. Bu nedenle biraz yavaş gidecek. Yukarıda vermiş olduğum konu bağlantısında bu başlıkla ilgili tartışmalarımızı yapabiliriz; sizden aldığım geribildirimlerle konuyu daha iyi hale getirmeye çalışacağım.

Alfisti Turkey Faydalı Bağlantılar:
İlk Okunacak Başlık | Forum Kuralları | Resim Ekleme Sanatı

octinum

  • Moderatore
  • İleti: 1.323
    • Çevrimdışı
Ynt: Teknik: Detaylarıyla Selespeed Rehberi
« #1 : 27 Aralık 2015, 02:04:30 »
1. Manuel viteste vites nasıl değişir ve Selespeed bu işi nasıl yapar?

Selespeed'in "bildiğimiz" otomatik şanzıman olmadığını Alfistalar ve Alfa Selespeed'i merak etmiş kullanıcılar bilir. Peki nesi farklı? Aşağıdaki videoda güzel bir animasyonu var. Doğrudan vites kolunun ne yaptığının gösterildiği saniyeyi verdim, baştan sona da izlemek isteyebilirsiniz.
https://youtu.be/K53cPGRE1Kk?t=270

Burada dikkatinizi çekmesi gerekenler şöyle:
1. Vitesler ikişerli gruplara ayrılmış durumda.
2. Birbiriyle gruplanmış her iki vites için, ileri gittiğinde bir vitesin dişlisini, geri gittiğinde diğer vitesin dişlisini "çalıştıran" mekanizmalar var.
3. Bu mekanizmaların herbiri birer "mil"e ve bu millerin uçları da birer "çatal"a bağlı.
4. Yani herhangi bir vitesi seçmek için yapmanız gereken şey önce o vitesin bağlı olduğu "mil"in ucundaki çatala gelip, sonra da bu mili ileri veya geri itmek.

Şimdi bunu manuel şanzıman vites koluyla eşleştirin. Tahmin edeceğiniz üzere, vitesler 1-2, 3-4 şeklinde gruplanmış durumda. 1. vitese geçmek için vites kolunu sola çektiğinizde aslında yaptığınız, 1 ve 2. vitesleri etkinleştirmekten sorumlu "mili" seçmek. Sonra da bu mil üzerinde hangisini istiyorsanız onu seçmek için ileri veya geri itiyorsunuz.

İşte Selespeed de böyle yapıyor. Üzerinde (debriyajı hariç tutuyorum) vitesleri seçmekle görevli 4 adet elektrovalf (EV) var: EV1, EV2, EV3 ve EV4. Bu elektrovalfler Selespeed kontrolcüsünün (ECU, "beyin") verdiği komutlara göre, basınç altındaki yağı yönlendiriyorlar.

- EV1 ve EV2: Bu arkadaşlar sırasıyla manuel vites kolunda ileri ve geri yaptığınız hareketlerden sorumlu. EV1 tek sayılı viteslere geçişi sağlıyor; 1, 3 ve 5. EV2 de çift sayılı vitesler (ve geri vites) için.



- EV3 ve EV4: Bu arkadaşlar vites kolunda sağa ve sola yaptığınız hareketleri sağlıyor.


Çizimlerin kaynağı: http://selespeed.org

Şu durumda vites değişim işlemi nasıl gerçekleşiyor? Baskı balata vb. konularını sonra anlatmak üzere kenara saklayarak, şöyle: 

1. Siz komut veriyorsunuz veya City modunda Selespeed vites değişimine karar veriyor.
2. Selespeed ECU'sü hızınız, motor devriniz gibi parametrelere bakıp hangi vitese geçmesi gerektiğine karar veriyor.
3. Bulunduğunuz vitese bağlı olarak EV1 ve EV2'ye elektrik veriliyor/kesiliyor. Böylece araç "boş vites"in olduğu duruma geliyor. Bu, mevcut vitesten çıkmak için elinizle yaptığınız ileri veya geri harekete tekabül ediyor.
4. EV3 ve EV4 kontrol edilerek, hedeflenen vitesin bağlı olduğu "mil" seçiliyor. Bu, vites kolunu sağa veya sola çekmenize tekabül ediyor.
5. Hedeflenen vitese bağlı olarak EV1 ve EV2 tekrar kontrol edilip, vites "angaje" oluyor. Bu da hedef vitese girmek için elinizle yaptığınız ileri veya geri harekete tekabül ediyor.



Valfleri de (meşhur Selespeed robotu üzerinde) gösterelim:


EV1/EV2 valfleri şöyle şeyler:

Bu kadar basit aslında. :) Bu bilgi ışığında artık bazı Selespeed arızalarına aşağıdaki örnekler gibi fikir yürütebilirsiniz:

- Araç tek (veya çift) viteslere geçmiyor. Aracınız 2, 4 ve geri vitese sorunsuz geçiyor, ama 1, 3 ve 5'e geçmiyorsa EV1 ve EV2 valflerinden ve/veya sensörlerden şüphelenebilirsiniz. Sensörlerden gelecek mesajlarda bahsedeceğim.
- Araç aynı mil (doğrultu) üzerinde belirli iki vitese geçmiyorsa; mesela diğer tüm vitesler sağl ***en 1 ve 2'ye geçmiyorsa EV3 ve EV4'ten (veya yine senörlerden) şüphelenebilirsiniz. Demek ki EV1 ve EV2 ileri-geri işini doğru şekilde yapıyor ama vites kolunun "sağ-sol" hareketini veren arkadaşların bir sıkıntısı var.
« Son Düzenleme: 27 Aralık 2015, 02:14:47 Gönderen: octinum »
Alfisti Turkey Faydalı Bağlantılar:
İlk Okunacak Başlık | Forum Kuralları | Resim Ekleme Sanatı

octinum

  • Moderatore
  • İleti: 1.323
    • Çevrimdışı
Ynt: Teknik: Detaylarıyla Selespeed Rehberi
« #2 : 31 Ocak 2016, 02:03:26 »
2. Selespeed sensörleri nelerdir?

Her otomatik şanzımanda çeşitli sensörler bulunur ama bu başlık altında Selespeed'e özgü üç adet sensörden bahsedeceğiz: Debriyaj sensörü, seçim (selection) sensörü, angajman (engagement) sensörü.


Yukarıda yüzüklü elimin başparmağına yakın bir tane görüyorsunuz; bu "selection sensor".

Bunlar da solda engagement ve sağda clutch sensörlerinin yerleri.

Her üç sensör de Magneti Marelli PF2C tipi potansiyometrelerdir. Saat yönüne dönen yaylı mekanizmalar bulundurur ve normal konumda 1200Ohm dirence sahiptirler.


Resim eBay'den alıntıdır.

Bu üç sensörün ayrı ayrı görevleri vardır:
1. Debriyaj sensörü: "Debriyaja bastım mı, ne kadar ayırdım?" sorusunun yanıtı Selespeed kontrolcüsüne bu sensör vasıtasıyla verilir. 156'nın SS robotunda aracın ön tarafına ve dolayısıyla akümülatöre en yakın, üst yüzdeki sensördür. Bu sensör biraz daha hassas bir değer okur. EV0 elektrovalfiyle alakalıdır.
2. Seçim (selection) sensörü: Bir önceki mesajı okuyun. Bu sensör Selespeed kontrolcüsüne vites çiftlerinden hangisinin seçili olduğunu söyler. 1-2, 3-4 veya 5-R seçeneklerinden bir tanesini verir. Yukarıdaki fotoğrafta gördüğünüz arkadaş bu; 156 robotunda sürücüye en yakın tarafta, sırtı sürücüye bakacak şekilde oturur. EV3 ve EV4 valfleriyle alakalıdır.
3. Angajman (engagement) sensörü: Yine bir önceki mesajı hatırlayın. Bu sensör de Selespeed kontrolcüsüne tek viteslerden birinde mi yoksa çift viteslerden birinde mi olduğunu söyler. Yani 1-3-5 veya 2-4-R değerlerinden bir tanesini verir. 156 SS robotunda üst yüzde, sürücüye daha yakın olan sensördür. EV1 ve EV2 valfleriyle alakalıdır.

Bir önceki mesajda Selespeed kontrolcüsünün vites değişimini nasıl yaptığını anlatmıştık, algoritmayı (yine basitleştirerek) sensörlerle geliştirelim.

1. Sizden veya City modunda SS kontrolcüsüne bir vites değişim isteği gelir. Diyelim ki 4. vitesten 5. vitese geçmek istiyoruz.
2. SS kontrolcüsü bulunulan vitesi okur: Selection sensöründen hangi vites çiftinin seçili olduğunu öğrenir, engagement sensöründen de hangi viteste olduğunu anlar. Mesela Selection sensörü SS kontrolcüsüne 3-4 konumunda olduğu sinyalini, engagement sensörü de 2-4-R konumunda olduğu sinyalini gönderiyorsa SS kontrolcüsü buradan 4. viteste olduğunu anlar.
3. Hız, devir ve diğer parametreleri okuyup hesaplamalarını yapar; sonra EV0'ı kullanarak debriyaj baskı balatasını ayırır.
4. Baskı balatasının ayrıldığını ve ne kadar ayrıldığını "clutch sensörü"ndeki değeri okuyarak öğrenir.
5. EV1 ve EV2'yi kullanarak vitesi 4'ten çıkarır. Vitesin 4'ten çıktığını "engagement sensor"u kullanarak anlar.
6. EV3 ve EV4'ü kullanarak vitesi 5-R çiftine getirir. Vitesin 5-R çiftine geldiğini Selection sensörünü kullanarak anlar.
7. Tekrar EV1 ve EV2'yi kullanarak vitesi 5'e geçirir. Vitesin 5'e geçtiğini her iki sensörle de teyit eder (selection sensörü 5-R konumunda, engagement sensörü 1-3-5 konumunda olmalı).
8. EV0'ı kullanarak baskı balatayı bırakır ve güç aktarımını başlatır. Baskı balatayı ne kadar bırakması gerektiğine de Clutch sensörü kontrol ederek karar verir.

SS kontrolcüsü sensörlerin olması gereken değer aralıklarını bilir ve bunların dışındaysa veya sapıtan değerler okuyorsa "güvenli mod"a geçebilir. Güvenli modda hata bildirmeyebilir ama vites geçişleri uzar. Eğer Selespeed'den hata almıyorsanız, vites geçişlerinizde süreden başka da problem yoksa sensörlerden bir veya daha fazlası sapıtmış olabilir. Hepsi Magneti Marelli PF2C sensörler olduğundan hata veya şüphe durumunda birbirleriyle yer değiştirerek deneme yapabilirsiniz.

Aracı boş viteste bırakıp sensörleri söktükten sonra geri takarken vida yuvalarının karşılamadığını farkedeceksiniz. Karşılaması için sensörü 45 derece kadar saat yönünün tersine dönükken takıp, taktıktan sonra saat yönüne doğru vida yuvaları karşılayacak şekilde çevirmeniz gerekiyor. Her sensör Torx 20 başlı ikişer vidayla sabitleniyor.

Bu sensörler aynı zamanda çeşitli Fiat, Peugeot, Renault araçlarının gaz pedal sensörü olarak da çalışıyor. Dolayısıyla bu markaların yedek parça satıcılarından da alabilirsiniz. PF2C olmasına dikkat edin yeter.

Bu üç sensör arasında baskı balata sensörü en çok hissedilen arızalara gebe. Bu sensörün üzerindeki yük daha da ağır. Selespeed'in baskı balatayı bırakması aslında karmaşık bir algoritmanın çok hızlı işletilmesiyle oluyor. Baskı balatanın ne durumda olduğunu, debriyajın tam ayırıp ayırmadığını, kaçırıp kaçırmadığını anlamak için de bu sensörün düzgün çalışmasına ihtiyacınız var. Dolayısıyla 1 milimetrelik sapmalar bile aracın "zıplayarak" kalkması gibi sonuçlar doğurabiliyor. Aracınız ilk kalkışta zıplayarak kalkıyorsa bu sensörü kontrol etmek isteyebilirsiniz. Hatta tavsiyem, son kapsamlı SS bakımından 5 yıl ve daha fazla süre geçmişse ilk SS bakımında bu sensörü sıfırıyla değiştirin gitsin.
Alfisti Turkey Faydalı Bağlantılar:
İlk Okunacak Başlık | Forum Kuralları | Resim Ekleme Sanatı

octinum

  • Moderatore
  • İleti: 1.323
    • Çevrimdışı
Ynt: Teknik: Detaylarıyla Selespeed Rehberi
« #3 : 31 Ocak 2016, 03:15:31 »
3. Selespeed pompası ve akümülatör

Selespeed sistemi vites değiştirmek için yüksek basınçlı "yağ" kullanır. Tüm o anlattığımız valfler işte bu yüksek basınçlı yağın akış yönünü değiştirerek çalışıyor aslında.

Selespeed pompası yağa işte bu yüksek basıncı kazandırmaktan sorumlu. Selespeed kaynaklı yoldan kalmaların belki de en sık rastlanan sebebi. Kendi aracımda söktüğüm zaman çekilmiş fotoğrafları kaybettiğimden İnternet kaynaklı fotoğraflar bulmam gerekti; zaten çok da fazla detay yok.


Kaynak: İnternet

Bu pompa Ferrari F355 F1'le ortak parçanız. :) Normal kullanımda sistem yağ basıncı 45 bar civarının altına düştüğünde devreye girer ve sistemi 55 bar basınca çıkarıp devreden çıkar. İçinde çok basit bir elektrik motoru var.



Pompanın ve sistemin durumuna göre basıncın doldurulması zaman alabileceğinden, Selespeed kontrolcüsü siz araçta vites değiştirmek istediğiniz anda hazır olsun diye sol kapıyı açtığınızda pompayı çalıştırır. Sol kapıyı açtığınızda duyduğunuz "vınlama" sesi bu pompa motoruna aittir. Tabii sağdan direksiyonlu araçlarda sağ kapıyla tetiklenir. :) Genellikle kontağı açtığınızda kısa bir süre daha çalışır.

Bu pompanın en zayıf tarafı fırçalı DC motor olmasıdır. Fırça dediğime bakmayın, bunlar aklınıza gelen fırçalardan değil. Alternatör veya marş motoru tamiri yapanların "kömür" dediği şey aslında. Yeni bir Selespeed pompası akşam parkettiğiniz arabanın basıncını sabah 5 saniye kadar bir sürede doldurabilmelidir. DC motorun kömürleri kısaldıkça bu kömürleri motorun komütatörüne bastıran yayların gücü azalır, dolayısıyla pompanın aynı basıncı oluşturmak için ihtiyaç duyduğu süre uzar. Her DC motor gibi Selespeed pompasında da periyodik olarak kömür değişimine gidilmelidir. Benim görüşüm, akşam parkettiğiniz Selespeed arabanızın pompası ertesi sabah sol kapıyı ilk açtığınızda 20 saniyeden fazla çalışıyorsa kömürlerin değişim zamanı geldi yönünde. Kendi arabamınki 11-13 saniye aralığında sürerken değiştirdim kömürleri.

Pompanın sürülmesi için bir de röle gerekiyor. Alfa Romeo 156 Selespeed araçlarda bu röle torpido gözü içinde üst tarafta bulunan kapağın arkasında. 50 amperlik bir röle. Eğer bu röle takılı kalırsa SS pompası yanana kadar çalışıyor ve yanıyor.

Ferrari forumlarından edindiğim bilgiye göre SS pompası 8 ila 12 Amper arası akım çekmeli. Kömürleri azalmış pompalar 20 amper ve yukarısını çekebiliyor. Bu durumlar uzun sürerse röle kullanım ömrünü tamamlayıp takılı kalabiliyor ve pompayı yakabiliyor. Dolayısıyla bu röle de düzenli olarak kontrol edilmeli.

Akümülatör, yani "basınç tüpü" de şu:



Bu bileşenin varlık sebebi pompanın sürekli çalışmasına gerek kalmadan sistemde her zaman basınç olmasını sağlamak. Yani pompa çalıştığı zaman aslında basıncı bu bileşende depoluyor. Bu parça başka bazı Fiat parçalarıyla ortak. Yurtdışı forumlarda bu bileşenin 60.000km gibi aralıklarla değiştirilmesi öneriliyor. Ancak bu durum aracın kullanım şartlarına da bağlı. Akümülatörün eskimesini Fiat MultiECUScan yazılımıyla basıncı takip ederek görebilirsiniz. Normalde her iki veya üç vites değişiminde bir sistem basıncı 45 barın altına düşer ve pompa çalışır. Yine vites değişimi olmasa bile sistem basıncı birkaç dakikada azalır ve yine pompa çalışır.

Eğer 2'den daha az vites değişiminde pompanız sürekli devreye giriyorsa veya vites değişimi olmadan, durduğunuz yerde dakika başı pompa çalışıyorsa bu durum akümülatörün eskimeye başladığına işaret edebilir.

Pompa ve akümülatör bir Selespeed sisteminde en çok bakım isteyen bileşenler diyebiliriz. Eğer bu iki bileşene iyi bakmazsanız:

  • Akümülatörün yıpranmasından dolayı pompa motorunuz daha sık devreye girerek daha çabuk eskiyebilir
  • Akümülatör basıncı uzun sürelerle tutamadığı için her istediğiniz anda vites geçişi sağlanamayabilir, araç boş vitese düşebilir
  • Pompa motoru eskiyince yüksek akım çekmeye başlayarak rölenin ömrünü kısaltabilir
  • Röle çalışmazsa pompa motoru devreye girmez veya sürekli açık konumda kalırsa pompa motoru yanabilir. Her iki durumda da yolda kalırsınız, ikincisinde bir de 2016 başı fiyatlarıyla 1800TL pompa parası verirsiniz

Dolayısıyla önce akümülatör değişimi, sonra pompa bakım ihtiyacını aksatmayın.
Alfisti Turkey Faydalı Bağlantılar:
İlk Okunacak Başlık | Forum Kuralları | Resim Ekleme Sanatı

 

GoogleTagged